Hart- en vaatziekten voorkomen door levensstijl en medicatie
Hart- en vaatziekten zijn een groep aandoeningen die het hart en de bloedvaten aantasten. Deze aandoeningen kunnen één of meerdere delen van het cardiovasculaire systeem aantasten.
Sommige mensen hebben merkbare symptomen, terwijl anderen een hart- en vaatziekte kunnen hebben zonder dat ze daar iets van merken. Dit wordt asymptomatisch genoemd.
Hart- en vaatziekten kunnen het volgende omvatten:
Vernauwing van bloedvaten in het hart, andere organen of door het hele lichaam.
Aangeboren hart- en bloedvataandoeningen.
Hartkleppen die niet goed functioneren.
Onregelmatige hartritmes.
Tekenen en symptomen van hart- en vaatziekten
De symptomen kunnen variëren, afhankelijk van het specifieke type en de oorzaak van de hart- en vaatziekte. Ouderen en vrouwen kunnen subtielere symptomen ervaren, maar deze symptomen kunnen toch wijzen op een ernstige aandoening.
Symptomen die verband houden met hartproblemen
Mogelijke symptomen zijn onder meer:
Pijn op de borst, ook wel angina genoemd.
Kortademigheid, of dyspneu.
Duizeligheid of flauwvallen.
Vermoeidheid of ongewone uitputting.
Symptomen die verband houden met verstoppingen in de bloedvaten
Wanneer bloedvaten in het lichaam vernauwd of verstopt raken, kunnen de volgende symptomen optreden:
Pijn of krampen in de benen tijdens het lopen.
Zweren aan de benen die niet genezen.
Een koele of rode huid op de benen.
Zwelling in de benen.
Gevoelloosheid in het gezicht of een ledemaat, soms alleen aan één kant van het lichaam.
Moeite met spreken, zien of lopen.
Soorten hart- en vaatziekten
Er zijn veel verschillende soorten hart- en vaatziekten. Hiertoe behoren:
Hartritmestoornissen.
Hartklepaandoeningen.
Coronaire hartziekte.
Hartfalen.
Perifere arteriële aandoeningen.
Aorta-aandoening.
Aangeboren hartafwijking.
Pericardiale aandoening.
Cerebrovasculaire aandoening.
Diepe veneuze trombose.
Oorzaken van hart- en vaatziekten
De oorzaken van hart- en vaatziekten zijn afhankelijk van de specifieke aandoening.
Atherosclerose kan bijvoorbeeld coronaire hartziekte en perifere arteriële ziekte veroorzaken. Hartritmestoornissen kunnen ontstaan als gevolg van coronaire hartziekte, littekenvorming in de hartspier, genetische aandoeningen of bepaalde medicijnen.
Hartklepaandoeningen kunnen verband houden met veroudering, infecties of reumatische aandoeningen.
Risicofactoren voor hart- en vaatziekten
Er zijn verschillende factoren die het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten kunnen verhogen.
Deze kunnen onder meer zijn:
Hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd.
Een hoog cholesterolgehalte, of hyperlipidemie.
Tabaksgebruik, inclusief vapen.
Diabetes type 2.
Een familiegeschiedenis van hartziekten.
Gebrek aan lichaamsbeweging.
Overgewicht of obesitas.
Een dieet met veel natrium, suiker en vet.
Overmatig alcoholgebruik.
Misbruik van voorgeschreven medicijnen of recreatieve drugs.
Pre-eclampsie of zwangerschapstoxemie.
Zwangerschapsdiabetes.
Chronische ontstekings- of auto-immuunziekten.
Chronische nierziekte.
Diagnose en onderzoeken
Een zorgverlener zal doorgaans een lichamelijk onderzoek uitvoeren en vragen stellen over uw medische geschiedenis, symptomen en risicofactoren.
Afhankelijk van de vermoedelijke aandoening kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn.
Veelvoorkomende onderzoeken die worden gebruikt om de cardiovasculaire gezondheid te beoordelen, zijn onder meer:
Bloedonderzoeken: Hierbij worden onder andere het cholesterolgehalte, de bloedsuikerspiegel en specifieke eiwitten gemeten die verband houden met de cardiovasculaire gezondheid.
Enkel-armindex: Bij dit onderzoek wordt de bloeddruk in de enkel en de arm vergeleken om de doorbloeding te beoordelen.
Elektrocardiogram: ook wel EKG of ECG genoemd; deze test registreert de elektrische activiteit van het hart.
Ambulante monitoring: Hierbij wordt de hartactiviteit gedurende een langere periode geregistreerd.
Echocardiogram: Hierbij wordt gebruikgemaakt van echografie om de structuur en functie van het hart te onderzoeken.
Echografie: Dit kan worden gebruikt om de bloedstroom en de bloedvaten te beoordelen.
Computertomografie van het hart: Ook wel een hart-CT-scan genoemd.
Magnetische resonantiebeeldvorming van het hart: Ook bekend als cardiale MRI.
Complicaties van hart- en vaatziekten
Onbehandelde hart- en vaatziekten kunnen leiden tot ernstige gezondheidscomplicaties.
Mensen met hart- en vaatziekten lopen mogelijk een verhoogd risico op:
Een hartaanval.
Een beroerte.
Acute ischemie van de ledematen, wat een plotselinge verstopping is in de slagaders die het been van bloed voorzien.
Aortadissectie.
Plotselinge hartdood.
Beheer en behandeling van hart- en vaatziekten
De behandeling hangt af van het type hart- en vaatziekte, de symptomen en de algehele gezondheid van de patiënt.
De aanpak kan bestaan uit aanpassingen in de levensstijl, medicatie of een combinatie van beide.
Veranderingen in levensstijl
Veranderingen in levensstijl kunnen het risico op hart- en vaatziekten helpen verminderen en de gezondheid van het hart ondersteunen.
Deze kunnen het volgende omvatten:
Het volgen van een hartgezond eetpatroon, zoals het DASH-dieet.
Regelmatig sporten.
Stoppen met roken.
Beperking van alcoholgebruik.
Een gezond gewicht behouden.
Bestaande gezondheidsproblemen onder controle houden.
Stress verminderen.
Medicijnen voor hart- en vaatziekten
Bij sommige hart- en vaatziekten is medicatie nodig om de symptomen te behandelen, risicofactoren onder controle te houden of de kans op ernstige complicaties te verminderen.
Welke medicatie wordt gekozen, hangt af van het type hart- en vaatziekte en de medische voorgeschiedenis van de patiënt.
Cholesterolverlagende medicijnen
Er kunnen cholesterolverlagende medicijnen worden voorgeschreven om het LDL-cholesterol te verlagen, dat zich in de slagaders kan ophopen.
Voorbeelden hiervan zijn:
Atorvastatine, waaronder Atorvastatine Aurobindo 10 mg.
Rosuvastatine, waaronder Rosuvastatine Viatris 10 mg en Crestor 10 mg.
Ezetimibe 10 mg tabletten.
Simvastatine, waaronder Simvastatine Sandox 40 mg.
Fluvastatine 10 mg tabletten.
Omega-3, waaronder Omacor 1000 mg-capsules.
Hoe werken statines?
Statines verminderen de productie van cholesterol in de lever door een enzym genaamd HMG-CoA-reductase te blokkeren.
Dit kan het LDL-cholesterolgehalte verlagen en het lichaam helpen cholesterol uit de bloedbaan te verwijderen. Daardoor kunnen statines het risico op cardiovasculaire complicaties, waaronder een hartaanval en een beroerte, verminderen.
Mogelijke bijwerkingen van statines
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Spierpijn of spierbeschadiging, waaronder in zeldzame gevallen rabdomyolyse.
Verhoogde leverenzymwaarden.
Verwarring of geheugenklachten bij sommige mensen.
Medicijnen tegen hoge bloeddruk
Er kunnen verschillende soorten medicijnen worden gebruikt om de bloeddruk te verlagen en de belasting van het hart en de bloedvaten te verminderen.
Calciumantagonisten
Voorbeelden hiervan zijn:
Amlodipine.
Lercanidipine.
Deze medicijnen blokkeren de calciumkanalen in de wanden van de bloedvaten. Hierdoor kunnen de bloedvaten zich ontspannen en verwijden, wat de bloeddruk kan verlagen en de bloedsomloop kan verbeteren.
Ze worden doorgaans eenmaal per dag ingenomen, elke dag op hetzelfde tijdstip.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Gezwollen enkels.
Hoofdpijn.
Duizeligheid.
Blozen.
Voorbeelden van merknamen zijn onder andere amlodipine 5 mg tabletten en lercanidipinehydrochloride 10 mg.
Angiotensinereceptorblokkers
Angiotensinereceptorblokkers, ook wel ARB's genoemd, zijn onder andere:
Candesartan.
Irbesartan.
Valsartan.
Losartan.
Telmisartan.
ARB's blokkeren de werking van angiotensine II, een stof die ervoor zorgt dat bloedvaten vernauwen. Hierdoor kunnen de bloedvaten zich ontspannen en daalt de bloeddruk.
Deze medicijnen worden doorgaans eenmaal per dag ingenomen.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Duizeligheid.
Lage bloeddruk.
Voorbeelden van merknamen zijn onder andere Atacand, Candesartan Calox, Irbesartan, Valsartan, Losartan en Telmisartan Sandoz.
Angiotensineconverterende-enzymremmers
Angiotensineconversie-enzymremmers, ook wel ACE-remmers genoemd, zijn onder andere:
Enalapril.
Ramipril.
Lisinopril.
Captopril.
Perindopril.
Deze medicijnen remmen het angiotensine-converterend enzym. Dit helpt de bloedvaten te ontspannen en de bloeddruk te verlagen.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Droge hoest.
Duizeligheid.
Voorbeelden van merknamen zijn onder andere Renetic, Enalapril, Ramipril, Lisinopril, Captopril, Ramilich en Perindopril.
Bètablokkers
Bètablokkers zijn onder andere:
Atenolol.
Bisoprolol.
Nebivolol.
Propranolol.
Carvedilol.
Deze medicijnen blokkeren bèta-adrenerge receptoren. Ze kunnen de hartslag en bloeddruk verlagen, waardoor de belasting van het hart kan afnemen.
Nebivolol kan ook de afgifte van stikstofmonoxide verhogen, waardoor de bloedvaten zich kunnen ontspannen.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer:
Hoofdpijn.
Duizeligheid.
Vermoeidheid.
Trage hartslag.
Koude handen of voeten.
Voorbeelden van merknamen zijn onder andere Atenolol, Bisoprolol, Metoprolol, Seloken ZOK, Nebivolol, Beloc ZOK, BisoHEXAL en Carvedilol.
Thiazidediuretica
Voorbeelden hiervan zijn:
Hydrochloorthiazide.
Chlortalidon.
Indapamide.
Thiazidediuretica verhogen de uitscheiding van natrium en water via de urine. Dit vermindert het bloedvolume en kan helpen de bloeddruk te verlagen.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Vaak moeten plassen.
Duizeligheid.
Lage kaliumspiegels.
Uitdroging.
Kaliumsparende diuretica
Een voorbeeld hiervan is spironolacton.
Spironolacton blokkeert de werking van aldosteron, een hormoon dat ervoor zorgt dat het lichaam zout en water vasthoudt. Dit bevordert vochtverlies en helpt het lichaam tegelijkertijd kalium te behouden.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer:
Vaker moeten plassen.
Duizeligheid.
Gevoeligheid van de borsten.
Lusdiuretica
Voorbeelden hiervan zijn:
Furosemide.
Torsemide.
Lusdiuretica werken in op de nieren door de reabsorptie van natrium en chloride in de lus van Henle te verminderen. Hierdoor worden water, zouten en elektrolyten in grotere mate uit het lichaam verwijderd.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere:
Vaker moeten plassen.
Uitdroging.
Duizeligheid.
Lage bloeddruk.
Combinatiegeneesmiddelen tegen hoge bloeddruk
Sommige medicijnen bevatten meer dan één werkzame stof.
Voorbeelden hiervan zijn:
Atacand Plus: Bevat candesartan en hydrochloorthiazide.
Co-Diovan: Bevat een angiotensinereceptorblokker en hydrochloorthiazide.
Exforge: Bevat amlodipine en valsartan.
Triplixam: Bevat perindopril, amlodipine en indapamide.
Centraal werkende bloeddrukverlagende medicijnen
Centraal werkende bloeddrukverlagende geneesmiddelen verminderen overmatige zenuwsignalen vanuit de hersenen die ervoor zorgen dat bloedvaten zich vernauwen en de bloeddruk stijgt.
Door de activiteit van het sympathische zenuwstelsel te verminderen, kunnen deze geneesmiddelen helpen de bloedvaten te ontspannen en de bloeddruk te verlagen.
Ze kunnen worden gebruikt bij de behandeling van essentiële of primaire hypertensie.
Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer:
Trage hartslag.
Lage bloeddruk.
Duizeligheid bij het opstaan.
Flauwvallen.
Oorsuizen.
Nekpijn.
Zwelling of oedeem.
Angst of nervositeit.
Ernstige symptomen die dringende medische hulp vereisen, kunnen zijn:
Ernstige flauwvallen.
Zeer trage hartslag.
Ernstig lage bloeddruk.
Zwelling van het gezicht, de lippen of de keel.
Ademhalingsmoeilijkheden.
Tekenen van een ernstige allergische reactie.
Anticoagulantia
Anticoagulantia zijn geneesmiddelen die het vermogen van het lichaam om bloedstolsels te vormen verminderen. Ze kunnen worden voorgeschreven bij bepaalde hart- en vaataandoeningen en aandoeningen die verband houden met de vorming van bloedstolsels.
Apixaban
Apixaban remt selectief factor Xa, een belangrijk enzym in het bloedstollingsproces.
Door factor Xa te blokkeren, vermindert het de productie van trombine en helpt het de vorming van bloedstolsels te voorkomen.
Apixaban wordt doorgaans tweemaal daags ingenomen.
Merknaam: Eliquis.
Edoxaban
Edoxaban remt factor Xa, een eiwit dat betrokken is bij de bloedstolling.
Door dit eiwit te blokkeren, vormen zich bloedstolsels langzamer. Dit kan het risico op complicaties zoals een beroerte of longembolie verminderen.
Merknaam: Lixiana.
Het wordt meestal eenmaal per dag ingenomen, met of zonder voedsel.
De gebruikelijke dosis die in de bron wordt genoemd, is 60 mg eenmaal daags.
Dabigatran
Dabigatran remt rechtstreeks trombine, een enzym dat betrokken is bij de omzetting van fibrinogeen in fibrine tijdens het stollingsproces.
Dit helpt de vorming van nieuwe stolsels te voorkomen en kan ervoor zorgen dat bestaande stolsels niet groter worden.
Dabigatran wordt meestal tweemaal daags ingenomen.
Merknaam: Pradaxa.
Rivaroxaban
Rivaroxaban remt factor Xa, dat een belangrijke rol speelt bij de bloedstolling.
Dit vermindert het risico op de vorming van nieuwe stolsels en helpt voorkomen dat bestaande stolsels groter worden.
Merknaam: Xarelto.
Hogere doseringen, zoals 15 mg en 20 mg, worden over het algemeen direct na de maaltijd ingenomen.
Lagere doseringen, zoals 2,5 mg of 10 mg, mogen met of zonder voedsel worden ingenomen.
Mogelijke bijwerkingen van antistollingsmiddelen
Mogelijke bijwerkingen zijn onder meer:
Bloeding.
Blauwe plekken.
Misselijkheid.
Duizeligheid.
Bloedarmoede.
Maagpijn.
Indigestie.
Ernstige bijwerkingen kunnen zijn:
Ernstige bloedingen.
Een ernstige allergische reactie.
Hoe kunnen hart- en vaatziekten worden voorkomen?
Sommige vormen van hart- en vaatziekten, zoals een aangeboren hartaandoening, kunnen niet worden voorkomen.
Veranderingen in levensstijl kunnen echter het risico op veel andere hart- en vaatziekten verminderen.
Nuttige preventiestrategieën zijn onder meer:
Het vermijden van alle tabaksproducten.
Aandoeningen zoals hoge bloeddruk, diabetes en een hoog cholesterolgehalte onder controle houden.
Een gezond gewicht bereiken en behouden.
Een dieet volgen met weinig verzadigd vet en natrium.
Op de meeste dagen ongeveer 30 tot 60 minuten bewegen.
Omgaan met stress.
Regelmatig medische controles ondergaan wanneer dit wordt aanbevolen.
Belangrijke informatie
DokterForYou verkoopt geen medicijnen.
De medicijnen die in dit artikel worden genoemd, zijn voorbeelden van behandelingen die zorgverleners kunnen overwegen, afhankelijk van de medische toestand, symptomen en medische geschiedenis van een patiënt.
Het starten, stoppen of aanpassen van medicatie mag alleen plaatsvinden onder begeleiding van een gekwalificeerde zorgverlener.
Afsluitende gedachten
Hart- en vaatziekten omvatten een breed scala aan aandoeningen die het hart en de bloedvaten aantasten. Sommige aandoeningen veroorzaken merkbare symptomen, terwijl andere zich kunnen ontwikkelen zonder duidelijke waarschuwingssignalen.
Zonder de juiste behandeling kunnen hart- en vaatziekten leiden tot ernstige complicaties, zoals een hartaanval, een beroerte of plotselinge hartdood.
Veranderingen in levensstijl, regelmatige medische controle en passende medicatie kunnen helpen bij het beheersen van hart- en vaatziekten en het risico op complicaties verminderen.
Vroegtijdige diagnose en voortdurende zorg kunnen veel mensen helpen een volwaardig en actief leven te leiden terwijl ze met hart- en vaatziekten omgaan.
